Phố Hiến là gì? Chi tiết về Phố Hiến mới nhất 2022

280px V%C4%83n mi%E1%BA%BFu X%C3%ADch %C4%90%E1%BA%B1ng 02

Nghi môn Văn miếu Xích Đằng

Phố Hiến (chữ Nôm: 庯憲) là một địa điểm lịch sử hào hùng ở đô thị Hưng Yên. Vào những thế kỷ 17-18, Vị trí đây là một thương cảng cổ nhiều người biết đến của VN. Khi đó, phố Hiến là một thành phố trải dài theo bờ tả ngạn sông Hồng. Ngoài kinh đô Thăng Long – Kẻ Chợ là Thành Phố Hà Nội phồn vinh nhất nước, Phố Hiến đã là một thành phố đặc thù đứng ở chỗ thứ 2. Dân gian có câu: “Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến“. Văn bia chùa Thiên ứng, dựng năm Vĩnh Tộ thứ 7 (1625, đời vua Lê Thần Tông) đã ghi: “Phố Hiến nhiều người biết đến trong bốn phương là một tiểu Tràng An” – tức một Kinh đô thu nhỏ dại [1].

Phố Hiến trong lịch sử hào hùng[sửa | sửa mã nguồn]

Lịch sử dân tộc – địa l‎ý[sửa | sửa mã nguồn]

Ngay từ thế kỷ 10, vùng Đằng Châu ở hướng phía bắc [[hưng Yên (thành phố)|thành phố Hưng Yên]ngày này vốn là một lãnh địa của sứ quân Phạm Bạch Hổ, ông đã thiết kế và xây dựng Vị trí đây thành thủ phủ một vùng đất to lớn and là một giữa trung tâm quân sự chiến lược thời 12 sứ quân. Đến thời Tiền Lê, vùng đất này liên tục là thực ấp của Lý Công Uẩn. Thế kỷ 13, bên dưới thời nhà Trần, khi nhà Nguyên diệt Tống, một vài kiều dân China tị nạn đã nâng sang VN, lập nên làng Hoa Dương. Cùng lúc ấy, một lượng người Việt từ rất nhiều bản địa khác biệt cũng từ từ đến sống tại khu vực tụ cư này để kinh doanh and công việc làm ăn.

Theo sách Khâm định Việt sử Thông giám cương mục, thì tên Phố Hiến có nguồn gốc từ chữ Hiến của Hiến Doanh hay Hiến Nam, vốn là cơ quan hành chính của trấn Sơn Nam xưa. Sách ấy chép:“…vì là sở lỵ của ty Hiến sát sứ Sơn Nam đời cố Lê nên có tên thường gọi vậy”. Những người sáng tác của sách Đại Nam nhất thống chí đã và đang thừa nhận quan điểm này. And có không ít tài năng là tên thường gọi Phố Hiến lần trước tiên mở ra vào thời điểm cuối thế kỷ 15 trong công cuộc cải phương pháp hành chính của vua Lê Thánh Tông. Thế nhưng, phải đến thế kỷ 17, Phố Hiến mới biến thành một giữa trung tâm chính trị – tài chính có không ít mối giao lưu nước ngoài. Hiện tại, ở Phố Hiến có lị sở của trấn thủ xứ Sơn Nam, ty Hiến sát xứ Sơn Nam, những trạm tuần ty điều hành và kiểm soát thuyền bè trong ngoài nước, một đoạn sông nhộn nhịp những thuyền bè di chuyển và đi lại and đỗ bến, các chợ phố đông đúc, những thợ bằng tay and thương nhân người Việt, người Hoa, nước Nhật and phương Tây.[2][3]

Phố Hiến xưa tọa lạc lân cận bờ tả ngạn sông Hồng, nhưng do phù sa bồi đắp nên ngày này đã ở phương pháp con sông khoảng tầm chừng 2 km. Theo đường sông, Phố Hiến phương pháp TP Hà Nội 55 km. Trước đó từ Thăng Long xuôi thuyền xuống Phố Hiến mất khoảng tầm 2 ngày, ngược dòng lên Kinh đô mất 3 ngày. Điểm đặt của Phố Hiến có tầm quan trọng đặc thù quan trọng nếu như với những tuyến giao thông vận tải đường thuỷ thuộc mạng lưới hệ thống sông Hồng-sông Tỉnh Thái Bình bên trong vùng đồng bằng ven biển Bắc Bộ. Những nhà địa chất chia châu thổ Bắc Bộ thành 3 vùng khớp ứng với ba thời kỳ thành tạo to: Thượng châu thổ với đỉnh của không ít triền sông là Việt Trì; Trung châu thổ với đỉnh là Cổ Loa; and Hạ châu thổ với đỉnh là Phố Hiến, từ đó những nhánh sông trải ra vùng đồng bằng ven biển như các chiếc nan quạt. Bằng đường thuỷ, từ Phố Hiến rất có khả năng gọi điện liên lạc tới phần đông những bản địa thuộc những trấn Sơn Nam, Thành Phố Hải Dương, An Quảng. Phố Hiến là Vị trí trung chuyển, cửa ngõ án ngữ hoặc thông thương của mọi tuyến giao thương mua bán đường sông từ vùng biển Bắc Bộ đi sâu vào đất liền tới Kinh thành Thăng Long, qua những tuyến sông Đáy, sông Hồng, sông Tỉnh Thái Bình.[4]

Cùng theo với những tuyến giao thương mua bán đường sông, những tuyến giao thương mua bán ven bờ biển đã thông liền Phố Hiến với những thị phần xa hơn. Từ thời nhà Trần, những thương nhân người Hoa ở Xích Đằng đã có rất nhiều các mối liên lạc với những cảng Hội Triều (Thanh Hoá), Càn Hải and Hội Thống (Nghệ An). Thế kỷ 17-18, những mối quan hệ kinh tế giữa Phố Hiến and vùng Sơn Nam với những phố cảng Đàng Trong trải qua những khách buôn thế giới càng đc tăng mạnh, giống như những bến đò Phục Lễ, Phù Thạch, Thanh Hà (Thuận Hoá), Hội An. Qua hai mạng lưới hệ thống sông Đàng Ngoài and sông Đáy, Phố Hiến còn bắt nhịp với những tuyến giao thương mua bán nước ngoài ở biển Đông, như nước Nhật, China, những nước ĐNA, tương tự như với những nước phương Tây như Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh, Pháp…

Thành phố – người dân[sửa | sửa mã nguồn]

Ngoài ở chính giữa trấn Sơn Nam, Phố Hiến đa số mang dáng vẻ của 1 thành phố tài chính. Cấu tạo của chính bản thân nó gồm 1 bến cảng sông; một tập hợp chợ; khu phường phố; and hai thương điếm phương Tây (Hà Lan and Anh).

Mạch máu giao thương mua bán của Phố Hiến là sông Xích Đằng – đoạn sông Nhị Hà chảy sát Phố Hiến. Đây là Vị trí trung chuyển and là điểm tụ hội của rất nhiều chặng đường sông từ biển Đông vào tới kinh thành Thăng Long như tuyến Đàng Ngoài, nhiều tuyến sông khác. Bến cảng Phố Hiến là Vị trí những tàu thuyền ngoại bang lưu đỗ để gia công giấy tờ thủ tục điều hành và kiểm soát and xin giấy phép đi tiếp tới Kinh đô. Cùng theo với bến cảng sông là một những khu chợ khá u ám và đen tối như chợ Vạn ở bến Xích Đằng, chợ Hiến sát bên lị sở Sơn Nam, chợ Bảo Châu… Các chợ đó đã vượt khỏi hạng mục các chợ bản địa để chở thành những chợ liên vùng. Thuyền bè từ Thăng Long – Kẻ Chợ and những trấn gần xa nội địa tương tự như thế giới đang đi đến đây kinh doanh, bàn thảo hàng hoá.

Khu phường phố là khu an cư của những người Việt and những kiều dân ngoại bang (đa số là người Hoa) chế tạo and buôn bán đi với nổi bật cố định và thắt chặt ở Phố Hiến. Dựa theo một số văn bia ở chùa Hiến (1709) and chùa Chuông (1711), Phố Hiến thời đó có khoảng tầm 20 phường [5] Qua những bi ký, rất có khả năng đọc đc 13 phố and 32 tên cửa hiệu kinh doanh giống như những Tân Thị, Tân Khai, Tiên Miếu, Hậu Trường…

Trong thế kỷ 17, có hai thương điếm phương Tây đã đc dựng lên ở Phố Hiến: thương điếm Hà Lan (1637-1700) and thương điếm Anh (1672-1683). Đây là công sở thay mặt kiêm nhà kho của không ít Doanh nghiệp Đông Ấn của Hà Lan and Anh. Đây là một quần thể phong cách xây dựng đc xây bằng gạch, nằm ở vị trí bên dưới Phố Hiến, quãng gần thôn Nễ Châu and Vạn Mới. Từ thế kỷ 18, quần thể phong cách xây dựng này đã biết thành huỷ hoại biến thành đồng ruộng. Đến thời điểm cuối thế kỷ 19 nó đc người sáng tác người Pháp G. Dumoutier đã mô tả lại [6]

Phố Hiến mang các nhu yếu tâm linh văn hoá của tương đối nhiều xã hội người khác biệt, bộc lộ qua các dự án công trình phong cách xây dựng. Đặc biệt là những sang trọng phong cách xây dựng VN and sang trọng phong cách xây dựng Nước Trung Hoa (với sắc thái vùng Phúc Kiến, phía Nam China), thấp thoáng có sang trọng phong cách xây dựng châu Âu (nhà thời thánh Gô-tích Phố Hiến). Thỉnh thoảng, những sang trọng phong cách xây dựng đó xáo trộn cho nhau. Nhà thời thánh Kitô giáo ở Phố Hiến là một nhà thời thánh cổ, kiến thiết xây dựng từ thế kỷ 17 theo phong cách Gô-tích. Tương tự ở những thành phố VN khác, sát bên các phong cách xây dựng bằng gạch ngói, đại bộ phận căn hộ cao cấp của dân đều được làm bằng gỗ tre nứa, lại ở sát nhau. Nhiều vụ hoả hoạn đã xẩy ra.[7]

Trong lịch sử hào hùng, Phố Hiến là một thành phố đa quốc tịch, trong các số đó nhiều nhất là người Việt and người Hoa. Các kiều dân ngoại bang khác tại chỗ này là Nhật, Xiêm La, Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh, Pháp… Số đông người Việt cự ngụ ở Phố Hiến là từ những bản địa khác đổ về sinh sống công việc làm ăn, đó là một xã hội dân cư tứ xứ.[8]

Kề bên xã hội người Việt, hầu như người Hoa đang đi đến cư trú tại Phố Hiến. Khu vực tụ cư trước tiên của những người Hoa ở Phố Hiến là Hoa Dương, sau gộp thêm những xã Hoa Điền (Lương Điền), Hoa Cái (Phương Cái) hợp thành Tam Hoa. Những cửa hiệu của Hoa Kiều đc tập trung chuyên sâu ở Phố Khách, phố Bắc Hoà, Nam Hoà; nhiều nhà xây gạch ngói. Họ kiến thiết xây dựng nhiều đình, đền, chùa, miếu, quảng hội thờ những vị nhân thần người China như Quan Vân Trường, Dương Qúy Phi, Lâm Tức Mặc.[9] Khi việc kinh doanh giữa phương Tây and Phố Hiến sa sút thì những Hoa thương vẫn trụ lại, gần như là sở hữu đặc quyền những hoạt động ngoại thương. Hiện tại cũng sẽ có hiện tượng kỳ lạ một vài Hoa thương ở Phố Hiến di cư ngược quay lại Thăng Long – TP Hà Nội, như tình huống những hạnh phúc gia đình họ Phan ở phố Hàng Ngang. Lúc này, vẫn đang còn tới 14 họ thuộc những Hoa Kiều sinh sống ở Phố Hiến – Hưng Yên giống như những họ Ôn, Tiết, Hoàng, Lý, Trần, Bạch, Quách, Mã, Thái, Hà, Hứa, Từ, Lâm, Khu.

Người Nhật cũng đang đi đến Phố Hiến từ rất sớm vào lúc vào đầu thế kỷ XVII. Họ thường mang bạc, đồng đến mua đổi lấy nhiều chủng loại tơ hoặc vải lụa. Một vài khác là những giáo sĩ and giáo dân nước Nhật, mang tên đạo theo chữ La Tinh, đã từng đi theo and ship hàng những giáo sĩ phương Tây tới Đàng Ngoài giảng đạo. Vì đã sinh sống nhiều năm ở VN, những người dân Nhật đó thường làm một vài nghề như hoa tiêu dẫn tàu vào cửa sông, phiên dịch, môi giới… Tại Phố Hiến trước đó chứa một khu đất nền đc gọi là Nghĩa địa nước Nhật.

ở Phố Hiến ngoài người China and nước Nhật còn tồn tại những thương nhân châu á khác đến kinh doanh như Xiêm La, Mã Lai, Lữ Tống (Philíppin)… Phương Tây, ngoài người Hà Lan and người Anh đã có thời điểm từng lập thương điếm ở Phố Hiến, còn một lượng người Bồ Đào Nha and Pháp. Người Bồ Đào Nha là người phương Tây Phố Hiến sớm nhất. Đó là các thương nhân hòa bình, không lập C.ty, không đặt thương điếm. Không hề ít những người dân Pháp cũng sống ở Phố Hiến vào trong thời điểm 80 của thế kỷ XVII. Thương điếm của Doanh nghiệp ấn Độ Pháp thành lập và hoạt động ở Phố Hiến năm 1680.

Cách tân và phát triển and suy thoái và khủng hoảng[sửa | sửa mã nguồn]

Phố Hiến từ Vị trí tụ cư, một thị xã cách tân và phát triển thành một thành phố to vào thế kỷ XVII đã luôn mang tính chất đặc thù đậm sắc thái tài chính. Khởi đầu là những hoạt động kinh doanh qua mạng lưới chợ. Kế tiếp, thương nghiệp càng ngày càng cách tân và phát triển and biến thành hoạt động và sinh hoạt tài chính mũi nhọn đa số, đặc thù là ngoại thương do điểm mạnh là một bến sông, đầu mối của không ít tuyến giao thông vận tải vùng. Điểm tụ cư ban sơ của lượng người Hoa tị nạn (làng Hoa Dương) cũng là một hạt nhân tài chính sẽ cách tân và phát triển mạnh bạo giữa những thời kỳ sau. Bước chuyển về chất trong cuộc sống tài chính của Phố Hiến là khi có sự ảnh hưởng của 1 yếu tố chính trị vào nền tảng gốc rễ tài chính đó and hệ quả là sự di chuyển trung tâm từ các vấn đề nội sinh sang các vấn đề ngoại sinh.

Những lái buôn Hà Lan là những người dân phương Tây đặt thương điếm sớm nhất ở Phố Hiến. Các thập kỷ đầu, việc làm kinh doanh của thương điếm Hà Lan ở Phố Hiến giới thiệu khá thuận buồm xuôi gió và đã được Chính phủ Lê – Trịnh chiếu cố ưu ái nếu như với các người nước ngoài khác. Sau thời điểm đại chiến Trịnh – Nguyễn ngã ngũ, chúa Trịnh dần tỏ thái độ hờ hững với Hà Lan, có thêm sự tuyên chiến đối đầu của không ít lái buôn phương Tây khác, đặc thù là người Anh. Người Anh đến Phố Hiến hơi trễ người Hà Lan. Trong trong thời điểm đầu, thương điếm Anh ở Phố Hiến công việc làm ăn kha khá đại phát, tuyên chiến đối đầu với những đối phương của chính bản thân mình giống như những thương nhân Hà Lan, China, 1 phần nhờ tài tháo vát, ứng xử ranh mãnh của W. Gyfford.

Thời kỳ phồn thịnh nhất của Phố Hiến là vào lúc vào giữa thế kỷ XVII (1630-1680). Kế tiếp là quy trình suy thoái và khủng hoảng, giới thiệu trong khoảng thời gian gần 2 thế kỷ để ở đầu cuối biến thành tỉnh lị Hưng Yên. Biểu thị rõ nhất của sự việc suy thoái và khủng hoảng của Phố Hiến là sự sa sút trong những hoạt động buôn bán đi với thế giới. Mặt còn lại, giờ đây thực trạng chính trị xung quanh vị trí and mạng lưới hệ thống tài chính kinh tế biển Đông cũng đã có rất nhiều các chuyển biến. China bãi bỏ lệnh hải cấm, xuất hiện một thị phần đông đúc lôi kéo. nước Nhật cũng chuyển hẳn sang kế hoạch xuất đi bạc, vàng, tơ lụa. Những tuyến kinh doanh đường thủy thẳng trực tiếp cũng trở thành thông thoáng rộng hơn, không cần qua khâu trung gian, như tình huống Đàng Ngoài. Trong thực trạng đó, ngoại thương VN and ở Phố Hiến kể riêng đã giảm thiểu đáng chú ý. Những thương điếm phương Tây ở Phố Hiến and Kẻ Chợ lần lượt ngừng hoạt động, những tàu buôn phương Tây hầu hết không nhiều sót lại vùng Đàng Ngoài. Phố Hiến vắng hẳn những khách buôn thế giới, trừ người China là còn ở lại kinh doanh.

Thế kỷ XIX, khi kinh đô chuyển vào Huế, một làn sóng của thương nhân Nước Trung Hoa ồ ạt nhập cảnh vào TP Hà Nội, một vài hạnh phúc gia đình Hoa Kiều trước đây từ Kẻ Chợ di cư đến Phố Hiến nay quay ngược trở về TP Hà Nội, phần nào thì cũng khiến cho Phố Hiến cũng trở thành vắng đi. Cũng trong quy trình suy thoái và khủng hoảng về tài chính, Phố Hiến đã không còn dần đi tầm quan trọng quan trọng về chính trị. Bến cảng Phố Hiến do sự bồi lở của sông Hồng càng ngày càng cũng trở thành phiền toái, làm Phố Hiến càng ngày càng phương pháp xa con sông. Chính vì như vậy, năm 1726, chính quyền trực thuộc Lê – Trịnh đã vận động và di chuyển trấn lị Sơn Nam sang bên hữu ngạn sông Hồng thuộc huyện Duy Tiên. Năm 1741, trấn Sơn Nam đc tách thành Sơn Nam thượng and hạ, trung tâm chính trị đã chuyển xuống mạn bên dưới, ở Vị Hoàng (Tỉnh Nam Định).

Cũng trong thế kỷ XVIII, nhiều dịch chuyển thế gới – chính trị đã giới thiệu tại địa phận Phố Hiến. Năm 1730, đê Mạn Trù vỡ, dân của tương đối nhiều vùng ở Sơn Nam cũng trở thành nghèo nàn, phải tha phương cầu thực. Sau đó là các cuộc khởi nghĩa của Hoàng Công Chất and Nguyễn Hữu Cầu đã tiêu diệt vùng này, càng khiến cho tiềm lực tài chính của Phố Hiến kiệt quệ. Rồi tiếp đến là đại chiến giữa Tây Sơn and chúa Trịnh. Sang đến thế kỷ XIX, bên dưới triều Nguyễn, tầm quan trọng một thành phố tài chính, một thương cảng nước ngoài của Phố Hiến ngày nào hiện giờ đã hết nữa. Năm 1804, bên dưới thời Gia Long, trấn lị Sơn Nam thượng từ Phố Hiến đã đc chuyển dịch về Châu Cầu (Phủ Lý). Năm 1831, với cuộc cải phương pháp của vua Minh mạng, tỉnh Hưng Yên đc thành lập và hoạt động, thành tỉnh đc kiến thiết xây dựng trên địa phận Phố Hiến cũ, mang đa chức năng quân sự chiến lược, nhưng đã không còn đi trọn vẹn tầm quan trọng tài chính của 1 trạm hải quan, giờ đây đã đc chuyển sang bến Ninh Hải (TP Hải Phòng).

Quần thể di tích lịch sử Phố Hiến[sửa | sửa mã nguồn]

Thông qua các biến cố lịch sử hào hùng and sự cân chỉnh của tự nhiên và thoải mái, Phố Hiến vẫn còn đó bảo tồn, giữ gìn đc hơn 100 di tích lịch sử lịch sử hào hùng – văn hóa truyền thống có trị giá, đã có rất nhiều 18 di tích lịch sử đc xếp thứ hạng di tích lịch sử lịch sử hào hùng văn hóa truyền thống non sông, những di tích lịch sử như: đền Mây ở Xích Đằng (thờ tướng quân Phạm Phòng Át), đền Ngọc Thanh ở Nễ Châu (thờ bà xã thứ của vua Lê Đại Hành), đền Trần (thờ Trần Hưng Đạo), đền Ủng (thờ Phạm Ngũ Lão), Quốc Tử Giám Xích Đằng, Kim Chung Tự, Thiên Ứng Tự, Thiên Hậu cung, đền Mẫu, Đông Đô Quảng Hội…… Những chùa to ở Phố Hiến có chùa Chuông, chùa Hiến (Thiên Ứng tự), chùa Nễ Châu. Bên cạnh đó còn có không ít đình, văn miếu. Người Hoa sinh sống ở Phố Hiến đã để lại nhiều dự án công trình phong cách xây dựng tôn giáo như đền Mẫu (thờ Dương quận‎ý Phi), đền Thiên Hậu (thờ Lâm Tức Mặc), Võ Miếu (thờ ba đồng đội Lưu Bị, Quan Vân Trường and Trương Phi)… Nhiều tiệc tùng, lễ hội gắn sát với những di tích lịch sử đc bảo trì thường niên, tái hiện hình ảnh mấy trăm năm kia của Phố Hiến lôi cuốn hàng trăm nghìn lượt khách chuyến du lịch bên trong và bên ngoài nước đến du ngoạn, khám phá, nghiên cứu và điều tra…

Quần thể di tích lịch sử Phố Hiến tọa lạc trên địa bàn của Phố Hiến xưa, nay thuộc phần đất từ thôn Đằng Châu (phường Lam Sơn) tới thôn Nễ Châu (phường Hồng Châu) trên một diện tích quy hoạnh khoảng tầm chừng 5 km x 1 km ở đô thị Hưng Yên.

Đông Đô Quảng Hội[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Đông Đô Quảng Hội

Đông Đô Quảng Hội tọa lạc trên tuyến đường Phố Hiến, phường Hồng Châu. Xưa kia, Vị trí đây thuộc giữa trung tâm Phố Hiến hạ, thôn Mậu Dương, tổng An Tảo, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên. Đây là Vị trí hội họp của không ít thương nhân thế giới, đa số là người Hoa, cùng theo đó đây cũng là Vị trí thờ tam thánh: Thần Thái Y (thần làm nghề thuốc); Thần Hoa Quang (dạy dân làm những nghề bằng tay); Thần Nông (dạy dân làm ruộng, trồng trọt, chăn nuôi).

Đền Mây[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: đền Mây

Đền Mây là một di tích lịch sử non sông đc công nhận từ thời điểm năm 1992. Đền nằm bên cạnh sông Hồng, cạnh bến đò Mây xưa thuộc xã Ðằng Châu, nay là phường Lam Sơn, đô thị Hưng Yên, Vị trí đã đc dân gian ca tụng “Trăm cảnh nghìn cảnh không bằng Bến Lảnh, Ðò Mây“. Ðền Mây tương tự như chùa Chuông ở phố Hiến là hai di tích lịch sử nhiều người biết đến vì còn lưu giữ đc sang trọng phong cách xây dựng thuần Việt.[10] Đền Mây là Vị trí thờ tướng quân Phạm Bạch Hổ thời 12 sứ quân (tức Phạm Phòng Át), một vị tướng để lại nhiều dấu ấn qua những thời kì: nhà Ngô, loạn 12 sứ quân and nhà Đinh.

Đền Kim Đằng[sửa | sửa mã nguồn]

Đền Kim Đằng tọa lạc tại chính giữa thôn Kim Đằng, phường Lam Sơn, đô thị Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên. Đền đc kiến thiết xây dựng trên mảnh đất nền mà tướng quân Đinh Điền chọn làm trụ sở khi về đây tuyển binh để cứu Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp 12 sứ quân. Lúc này, Đền Kim Đằng còn giữ được rất nhiều nét phong cách xây dựng thời Hậu Lê and thời Nguyễn. Đền có phong cách xây dựng kiểu chữ đinh, gồm có 5 gian tiền tế and 3 gian hậu cung. Tòa tiền tế được thiết kế kiểu chồng diêm 2 tầng, 8 mái. Thông liền với tiền tế là 3 gian hậu cung lợp ngói mũi. Gian giữa trung tâm đặt bức tượng tướng quân Đinh Điền and phu nhân Phan Thị Môi Nương, đc tạo tác trong tư thế ngồi tọa thiền… Bên cạnh đó trong di tích lịch sử còn lưu giữ một vài bức hoành phi, câu đối ca tụng công đức của thần. Thường niên, tiệc tùng, lễ hội Đền Kim Đằng đc tổ chức triển khai từ thời điểm ngày 15 đến ngày 17 tháng 11 âm lịch để tưởng niệm tới ngày mất của tướng quân Đinh Điền and phu nhân.[11]

Tướng quân Đinh Điền cùng Nguyễn Bặc Lưu Cơ, Trịnh Tú and Đinh Bộ Lĩnh kết nghĩa đồng đội. Khi nước nhà xẩy ra loạn 12 sứ quân, mấy đồng đội bạn bè đã theo sứ quân Trần Lãm chiếm giữ vùng Bố Hải (Tỉnh Thái Bình). Khi đã biến đổi thành Vạn Thắng Vương, Đinh Bộ Lĩnh giao cho Đinh Điền chỉ đạo 10 đạo quân đi hàng phục những sứ quân khác. Lúc tới trang Đằng Man, cảm nhận vị trí xinh, ông liền cho dựng trụ sở and chọn 3 người họ Phan, họ Phạm and họ Nguyễn ở trang Đằng Man làm gia tướng and chọn đứa con gái họ Phan tên là Môi Nương làm bà xã. Khi Lê Hoàn lên ngôi vua thay cho Đinh Toàn, Đinh Điền and Nguyễn Bặc cùng Phạm Hạp dấy binh nhưng không thành, Đinh Điền lui quân về trại Đằng Man.Khi Đinh Điền and phu nhân mất, nhân dân trại Đằng Man đã lập đền thờ trên nền doanh trại, 3 gia tướng của Đinh Diền cũng khá được phối thờ ở chỗ này.

Chùa Chuông[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Chùa Chuông

Chùa Chuông mang tên chữ là Kim Chung Tự nằm ở vị trí thôn Nhân Dục, phường Hiến Nam, đc gọi với cái tên là “Phố Hiến xinh nhất danh lam”.

Văn miếu Xích Đằng[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Văn miếu Xích Đằng

Chùa Nễ Châu[sửa | sửa mã nguồn]

Chùa Nễ Châu đc khởi dựng vào thời Tiền Lê từ thế kỷ thứ 10. Tương truyền, khi Lê Hoàn đóng quân để chống giặc ngoại xâm nhà Tống ở Nễ Châu, đã cho tất cả những người kiến thiết xây dựng một ngôi chùa. Khi chùa đc xây xong, Lê Hoàn nói: làng nào đủ tiền trả công thợ thì chùa sẽ thuộc về làng đó. Dựa vào sự bổ trợ của hạnh phúc gia đình bà Nguyễn Thị Ngọc Thanh (người làng Nễ Châu), dân làng Nễ Châu đã đủ tiền trả công thợ nên chùa thuộc về làng từ đó.

Cảm nhận bà Ngọc Thanh đẹp xinh, Lê Hoàn đã lấy bà làm bà xã. Trong năm này, bà đã có không ít công sức của con người cứu nghĩa quân của Lê Hoàn vượt qua quân xâm lược nhà Tống. Khi Lê Hoàn lên ngôi nhà vua, bà đang không theo hoàng đế về kinh đô Hoa Lư mà xin ở lại quê nhà để âu yếm ba mẹ già yếu, Sau thời điểm bà mất, hoàng đế đã cho lập đền thờ ở đối lập chùa Nễ Châu and sắc phong làm “Ngọc Thanh Hoàng hậu”.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Theo văn bia này (hiện được đánh giá là tư liệu sớm nhất ở VN viết về Phố Hiến), thì nói theo một cách khác rằng Phố Hiến Thành lập sớm nếu như với quan điểm của một vài nhà nghiên cứu và điều tra thế giới. Theo họ, thì Phố Hiến Thành lập năm 1637, sau khoản thời gian thương điếm Hà Lan đc thành lập và hoạt động; hoặc là năm 1633, khi người Hoa kéo đến đây…Nguồn: Thành phố thương cảng Phố Hiến do Đăng Trường biên soạn, Nhà xuất bản VH-Trung tâm, 2013, tr. 5.
  2. ^ Sách Đại Nam nhất thống chí của Quốc sử quán triều Nguyễn có chép: “Cung cũ Hiến Nam ở địa bàn xã Nhân Dục, huyện Kim Động là lị sở trấn Sơn Nam đời Lê, phàm người ngoại quốc đến kinh doanh thì tụ tập tại chỗ này, gọi là Vạn lai triều, phong vật phồn thịnh, nhà ngói như bát úp“.
  3. ^ Cùng theo với Hiến ty, những triều đình phong kiến có đề ra các trạm tuần ty, điều hành và kiểm soát thuyền bè, rất có khả năng ở cả 2 bên kè sông. Theo sách Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú thì trạm Lãnh Trì ở sát Phố Hiến về hướng phía bắc thuộc huyện Kim Động (tả ngạn sông Hồng). Nhưng theo sách Những tổng trấn xã danh bị lãm lại thuộc huyện Phú Xuyên (hữu ngạn sông Hồng) có hai cánh cửa phụ: một ở Đằng Châu (đô thị Hưng Yên); một ở Lạc Tràng (Kim Bảng, Hà Nam). Trên map dòng chảy Sông Đàng Ngoài từ TP Hà Nội ra đến biển do 1 ẩm thực ăn uống hải Anh vẽ vào thế kỷ 17, ngoài khu vực Phố Hiến ở bên tả ngạn đc ghi là “Đô thị ở đó người Anh chứa một thương điếm“, thì cũng lưu lại một khu vực tụ cư hoặc một lị sở đáng để ý ở phía đối lập ở bên kia (hữu ngạn) sông Hồng.
  4. ^ Điểm đặt đó được bộc lộ rõ trên Maps dòng chảy Sông Đàng Ngoài từ Cacho (TP Hà Nội) ra đến biển do 1 ẩm thực ăn uống hải người Anh vẽ vào thế kỷ 17.
  5. ^ 9 phường mang tên chỉ địa vực: Cựu đê thị (phường đê cũ); Ngoại đê thị (phường ngoài đê); Thuỷ đê nội thị (phường trong đê sông); Hà khẩu thị (phường cửa sông); Hậu bi thị (phường Sau bia); Thuỷ giang nội thị (phường trong kênh sông); Thuỷ giang ngoại thị (phường ngoài kênh sông); Vạn mới thị (phường bến mới); Cửa cái phường. 7 phường chế tạo hàng bằng tay nghiệp: Hàng Sũ phường (phường Đồ gỗ); Thổ Oa phường (phường Nhuộm vải); Hàng Chén thị (phường Bát Chén); Thuộc bì thị (phường Thuộc da); Hoa lạp thị (phường Nón hoa); Hàng Sơn phường (phường Hồ sơn thếp). 4 phường kinh doanh nông thuỷ sản; Hàng Nhục phường (phường Hàng thịt); Hàng Cá phường (phường Hàng cá); Mộc lang phường (phường Bán rau); Hàng Bè phường (phường Bán tre nứa).
  6. ^ Nằm ở vị trí phía đằng sau những sân vườn tược, ở chính giữa mặt phố to của Phố Hiến and con đê, những thương điếm này gồm có nhiều địa khu hình tứ giác, đất trống đã đc nâng cấp lên, lấy từ con hào đc đào phủ bọc bao quanh. Đường hào này hình chữ nhật rộng and sâu, thường khô về ngày đông, and cung ứng nước cho sự trồng lúa về mùa mưa. Vào thời kỳ có những thương điếm thế giới, con sông mà ngày này đã ở phương pháp xa 2 km, còn chảy sát gần chân đê and mặt phẳng đê ở trước những ngôi chùa đã đc sử dụng làm bến đậu dỡ hàng cho thương cảng“.
  7. ^ Dữ liệu của Doanh nghiệp Đông Ấn của Anh cho thấy thêm: năm 1673, hàng nghìn nóc nhà Phố Hiến đã biết thành cháy. Tàng trữ của Hội truyền giáo đối ngoại đánh dấu đám cháy ở Phố Hiến tháng bảy năm 1867, “đã thiêu huỷ 1/2 đô thị“.
  8. ^ Theo tấm bia Chùa Hiến dựng năm 1709, đã có rất nhiều tới hơn 50 bản địa rải rác khắp miền Bắc đã có một số người di cư tới Phố Hiến công việc làm ăn, giống như những huyện Chương Đức (Hà Tây ngày này), Đường Hào (Hưng Yên), Thuỷ Nguyên (TP Hải Phòng), Nông Cống, Hoằng Hoá (Thanh Hoá), Bố Chính (Quảng Bình), Thanh Trì, Từ Liêm (TP Hà Nội).
  9. ^ William Dampier mô tả về người China ở Phố Hiến như sau: “Tổng thể toàn bộ họ đều tết bím tóc dài ở đằng sau như phong tục của mình nằm ở trong nước trước lúc bị Mông Cổ chinh phục”. Một vài đã lấy bà xã người VN, tiếp đến biến thành người Minh Hương.
  10. ^ Đền Mây Tàng trữ 2015-01-03 tại Wayback Machine, Cục văn thư tàng trữ Chính phủ
  11. ^ Đền Kim Đằng, Hưng Yên

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Kinh tế Đàng Ngoài thời Lê trung hưng
  • Khu điểm du lịch phố cổ TP Hà Nội
  • Phố cổ Hội An
  • Cảng thị cổ Thanh Hà
  • Phố cổ Thành Nam
  • Phố cổ Đồng Văn

Kết nối ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Bài Viết: Phố Hiến là gì? Chi tiết về Phố Hiến mới nhất 2022

Nguồn: blogsongkhoe365.vn

Xem:  Chú Sam là gì? Chi tiết về Chú Sam mới nhất 2022

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.