Ngô Nhật Khánh là gì? Chi tiết về Ngô Nhật Khánh mới nhất 2022

Ngô Lãm công
吳覽公
Sứ quân (chi tiết…)
Sứ quân nhà Ngô
Đứng vững 966 – 979
Thông báo chung
Tên húy
Ngô Nhật Khánh (吳日慶)
Thụy hiệu
An vương (安王)
Tước hiệu Lãm công (覽公)
Phụ thân Ngô Xương Văn (ngờ vực)
Thân mẫu Hoàng Thị Thi
330px 12 Su quan

Sơ đồ nơi đặt 12 sứ quân

Ngô Nhật Khánh (chữ Hán: 吳日慶; ? – 979), Tước hiệu Ngô Lãm công (吳覽公) hoặc Ngô An vương (吳安王), là một thủ lĩnh thời 12 sứ quân ở vào giữa thế kỷ 10 trong lịch sử dân tộc VN. Xuất thân từ dòng dõi nhà Ngô, rồi trấn giữ quê nhà Đường Lâm and biến thành 1 trong các quyền lực quân sự chiến lược mạnh tạo nên loạn 12 sứ quân. Tiếp đến ông thu phục Đinh Bộ Lĩnh, lấy công chúa Phất Kim and biến thành phò mã nhà Đinh hơn 10 năm trong kinh đô Hoa Lư. Cuối triều Đinh, Ngô Nhật Khánh bỏ trốn sang Chiêm Thành and bị bão dìm chết tại cửa biển Đại An trong đợt đem quân Chiêm Thành theo đường biển tiến đánh kinh đô Hoa Lư.

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Ngô Nhật Khánh người Đường Lâm, TP. hà Nội. Theo một số sách sử cũ như Đại việt sử ký toàn thư, Ngô Nhật Khánh là cháu họ của Ngô Quyền. Vấn đề này hợp lý hơn với giả thuyết là con Ngô Xương Văn vì ông cát cứ sớm ở Đường Lâm quê nhà nhà Ngô and từng bị Dương Tam Kha, Ngô Xương Văn đem quân đánh dẹp.

Riêng Phả hệ họ Ngô VN soạn năm 2003 của Ban gọi điện liên lạc dòng họ Ngô nhận định rằng ông là con của Nam Tấn vương Ngô Xương Văn, cháu nội Ngô Quyền and mẹ chính là Dương Vân Nga. Một vài nhà điều tra và nghiên cứu[1] cũng Từ đó dè dặt chứng nhận vấn đề này. Tuy vậy, giả thuyết này có tương đối nhiều chỗ không phù hợp trong sử sách, nếu địa thế căn cứ vào thân thế and cuộc sống của hoàng hậu hai triều Dương Vân Nga. Tạ Chí Đại Trường trong sản phẩm thực tế “Bài sử khác cho VN”[2] địa thế căn cứ event Đỗ Cảnh Thạc phù trợ Xương Văn trước đây, cảm nhận thấy Vị trí vùng địa thế căn cứ Đỗ Động, khi mà sứ quân Đỗ Cảnh Thạc đã trở nên đè bẹp, có thêm “bọn con trẻ Ngô Tiên chúa,” để đoán rằng An Vương Ngô Nhật Khánh chính là con Xương Văn; and nhận định rằng Ngô Nhật Khánh chính là người chỉ huy 500 con trẻ nhà Ngô tiến đánh đội quân sứ quân Trần Lãm năm 967 rồi bị Đinh Bộ Lĩnh bức hàng như sử đã ghi:

Khi Minh Công mất, gặp lúc bọn con trẻ của Ngô Tiên chúa ở Đỗ Động Giang hơn 500 người đem quân đến đánh, mới vào đến đất Ô Man thì bị người làng ấy là Ngô Phó sứ vượt qua phải trở về. Bộ Lĩnh nghe tin, liền cất quân đi đánh vùng sông and động ấy, không bộ lạc nào không thu phục.

Hôm nay phần nhiều những quan điểm chỉ tạm dừng ở việc cam đoan ông là con cái họ của Ngô Quyền, việc ông ở Đỗ Động Giang bây giờ rất có khả năng hiểu là quy trình giải phóng và mở rộng chủ quyền lãnh thổ từ địa thế căn cứ Đường Lâm.

Sứ quân[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khoản thời gian Ngô Quyền mất (năm 944), Dương Tam Kha cướp khu nhà ở Ngô. Nhiều Vị trí không chịu thần phục, nổi bật như họ Phạm ở Trà Hương đã che chở Ngô Xương Ngập and Loạn hai thôn Đường, Nguyễn ở Tỉnh Thái Bình.

Ngô Xương Văn Phục hồi nhà Ngô từ tay Dương Tam Kha (950), nhưng tới năm 965 khi Xương Văn tử vong, nạn cát cứ lại bùng phát trẻ trung và tràn trề sức khỏe hơn. Những quyền lực yếu bị đè bẹp dần, chủ quyền lãnh thổ Tĩnh thủy quân chỉ từ mười hai quyền lực to. Sử gọi đó là Thập nhị sứ quân đại loạn.

Ngô Nhật Khánh là 1 trong 12 sứ quân, đóng tại quê nhà nhà Ngô, tức Đường Lâm, tự xưng là Ngô Lãm Công. Những nhà điều tra và nghiên cứu địa thế căn cứ vào hành trạng của ông mà suy đoán ông đc Ngô Quyền giao trấn thủ đất hương hỏa, sau không phục Dương Tam Kha mà chiếm đóng and củng cố đội quân để biến thành sứ quân. Theo giáo sư Trần Quốc Vượng thì thôn Đường (cùng thôn Nguyễn, đội quân khiến Ngô Xương Văn tử vong), tức Đường Lâm thuộc khoanh vùng phạm vi chiếm đóng của sứ quân Ngô Nhật Khánh, còn thôn Nguyễn Gia Loan thuộc địa thế căn cứ của sứ quân Nguyễn Tỉnh Thái Bình, tức Nguyễn Khoan.[3]

Khi Ngô Xương Xí nối ngôi, Ngô Nhật Khánh là bằng hữu cùng họ cũng kéo quân từ Đường Lâm về Cổ Loa tranh giành.[4] Thần phả đình Văn Cú ở TP. Hải Phòng cho thấy thêm sứ quân Ngô Nhật Khánh thường chiêu dụ hào kiệt theo về, khi nghe tới danh muốn dụ dỗ Đỗ Vĩ nhằm mục đích hãm hại ông. Thế nên, Đỗ Vĩ phải đem vk and hai thiếu niên Đỗ Quang, Đỗ Huy chạy về vùng TP. Hải Phòng lánh nạn.

Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, đã có thời điểm từng có thời khắc Ngô Nhật Khánh tự xưng là An vương (安王), nhưng không rõ đó là thời khắc cụ thể chi tiết nào, trước hay sau thời điểm xưng là Ngô Lãm công. Rất có khả năng việc xưng An vương chỉ sinh tồn những năm ngắn, do cảm nhận thấy mình còn thiếu tiềm năng trội hơn những sứ quân khác nên ông lại tự rút thương hiệu xuống là Lãm Công.

Trong thời loạn chiến lạc đó, Đinh Bộ Lĩnh tỏ ra là sứ quân mạnh nhất nhờ việc kết nối với sứ quân Trần Lãm. 1 mặt, Bộ Lĩnh ra tay dẹp những sứ quân, nhưng đối với những sứ quân họ Ngô là Nhật Khánh and Xương Xí[5], Bộ Lĩnh áp dụng chế độ chiêu hàng, vì những sứ quân này là dòng họ nhà Ngô vừa mất.

Hiệu quả cả Ngô Xương Xí and Ngô Nhật Khánh đều về hàng Đinh Bộ Lĩnh. Sử chép event sứ quân Trần Lãm sai Đinh Bộ Lĩnh đi đánh những hùng trưởng khác, đều thắng đc cả rồi mới tới sự kiện Phạm Phòng Át đem quân về hàng. Kết thúc nhà Ngô bằng event khi Minh Công mất, gặp lúc bọn con trẻ của Ngô Tiên chúa ở Đỗ Động Giang hơn 500 người đem quân đến đánh, mới vào đến đất Ô Man thì bị người làng ấy là Ngô Phó sứ vượt qua phải trở về. Bộ Lĩnh nghe tin, liền cất quân đi đánh vùng sông and động ấy, không bộ lạc nào không thu phục. Từ này lại dân ở kinh phủ đều khâm phục theo về. Nhà Ngô mất. Như thế rất có khả năng suy đoán đc rằng Ngô Nhật Khánh, người chỉ huy tàn dư sau cuối của nhà Ngô, chính là sứ quân mà Đinh Bộ Lĩnh thu phục sau cuối, kết thúc công danh và sự nghiệp dẹp loạn để lên trên ngôi hoàng để vào khoảng thời gian 968 cùng theo đó phong cho sứ quân này là phò mã nhà Đinh.

Phò mã nhà Đinh[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khoản thời gian Đinh Bộ Lĩnh dẹp xong loạn 12 sứ quân, xưng nhà vua, tức là Đinh Tiên Hoàng, đã lấy mẹ Ngô Nhật Khánh làm hoàng hậu, cùng theo đó gả con gái là công chúa Phất Kim cho ông and lấy em gái ông gả cho con trưởng là Nam Việt vương Đinh Liễn. Ngô Nhật Khánh biến thành phò mã nhà Đinh.

Tuy vậy, sử chỉ nêu Tiên Hoàng có 5 hoàng hậu mà dường như không chép rõ mẹ Nhật Khánh là ai trong 5 bà: Đan Gia, Trinh Minh, Kiểu Quốc, Cồ Quốc, Ca Ông. Dã sử gọi bà hoàng hậu mẹ Ngô Nhật Khánh là Ngô phu nhân and bà đc thờ ở chùa Bà Ngô thuộc quần thể di tích lịch sử Cố đô Hoa Lư.

Theo Dã sử, Vua Đinh còn những phò mã khác nữa như Phò mã Quán Sơn là chồng công chúa Phương Dung đc vua cha phong chức Trấn thủ tứ thành, có công đánh quân Tống xâm lược sau đây.[6] Sứ quân Trần Lãm có hai người em trai là Trần Thăng, Trần Nguyên Thái. Đinh Tiên Hoàng đã đem Công chúa Minh Châu gả cho tướng quân Trần Thăng and phong cho Trần Thăng làm Phò mã đô uý, vua Đinh cũng gả một nàng tiểu thư cho Trần Nguyên Thái and giao cho Thái nhiệm vụ trong hoạt động và sinh hoạt đối ngoại.[7]

Phản quốc hại thân[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo thêm: Dương Vân Nga, Hoàng hậu nhà Đinh

Mẹ Ngô Nhật Khánh, dù đã có rất nhiều tuổi khi lấy Vạn Thắng vương Đinh Bộ Lĩnh, chính là người đã ra đời Đinh Hạng Lang, con thứ của Tiên Hoàng. Đinh Tiên Hoàng vì bà, and vì để đưa lòng Nhật Khánh nữa, đã lập Hạng Lang làm thái tử. Nhật Khánh chứa chấp ý đồ đã không còn nói hết khi giục mẹ nài nỉ vua lập em làm thái tử. Khánh định sau đây sẽ khiến phụ tá cho cậu em ruột còn thơ ấu để nắm quyền bính (and chứa chấp dự tính làm Vương Mãng, Tào Tháo). Nhưng vấn đề đó không qua đc Nam Việt vương Đinh Liễn vốn là người đã trưởng thành và cứng cáp and có rất nhiều công lao trong những việc đánh dẹp, ngoại giao của nước Đại Cồ Việt. Theo chính sử, Đinh Liễn đã sai người lập mưu giết Hạng Lang đầu xuân năm mới 979. Tuy vậy, vì yêu con and đã không còn liên tục gây ngã xuống, Tiên Hoàng dường như không trừng phạt Đinh Liễn bằng cái chết.

Việc Tiên Hoàng không trừng phạt Đinh Liễn bằng án tử hình khiến Nhật Khánh rất chi là khó tính and đó chính là động cơ đa phần thúc giục Khánh bỏ sang Chiêm Thành.

Một hôm Khánh mang vk là công chúa Đinh Phất Kim chạy vào nam, tới cửa biển Nam Giới[8] thì ông rút dao rạch mặt vk and mắng rằng:

“Cha ngươi lừa dối ức hiếp mẹ con ta, lẽ nào ta vì ngươi mà quên tội ác của cha ngươi hay sao? Cho ngươi trở về, ta đi đằng khác tìm kẻ rất có khả năng giúp ta”.

Rồi Khánh bỏ trốn sang Chiêm Thành. Sử sách không chép rõ Ngô Nhật Khánh chạy sang Chiêm vào mức nào, chỉ biết minh chứng và khẳng định Vấn đề này giới thiệu sau thời điểm Đinh Tiên Hoàng lên ngôi and trước lúc vua Đinh bị sát hại.

Tháng 10 năm 979, cha con Đinh Tiên Hoàng and Đinh Liễn bị giết hại. Thiếu niên sót lại là Đinh Toàn lên ngôi vua. Lê Hoàn làm Nhiếp chính. Những đại thần Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Phạm Hạp nhận định rằng Lê Hoàn có ý đồ thoán đoạt đã làm mưa làm gió nhưng bị Lê Hoàn dẹp tan. Trước đây, vua Đinh đã hứa đưa em Khánh (Hạng Lang) lên ngôi, nhưng khi em Khánh bị hại thì kẻ thủ phạm lại không biến thành trừng phạt đích đáng theo nhu cầu của Khánh, bởi vậy Khánh mới tìm về Chiêm Thành để cầu viện trả thù. Dự định của Khánh là mượn quân Chiêm để về nước làm vua, Phục hồi nhà Ngô. Nếu Hạng Lang không chết mà đc nối ngôi như dự kiến thì sớm muộn Khánh cũng đã làm Vương Mãng, đè bẹp họ Đinh, phế truất ấu chúa đó mà giành lấy ngôi – tương tự như tấm gương Triệu Khuông Dận lấy ngôi của cậu bé 6 tuổi Sài Tông Huấn từ thời điểm cách đó ít lâu bên phương bắc.

Nghe tin Tiên Hoàng chết, Nhật Khánh bèn xúi vua Champa là Ba Mĩ Thuế[9] mang quân để đánh Đại Cồ Việt. Vua Champa nhân thời cơ lấn chiếm đất đai, bèn tự cầm quân đem hơn nghìn binh thuyền ra đánh Hoa Lư, theo hai cửa biển Đại Ác and Tiểu Khang.

Khi vào cửa Đại Ác (cửa Thần Phù), qua 1 đêm, gặp gió bão nổi lên, thuyền đều lật đắm, chìm gần hết. Nhật Khánh cùng bọn người Chiêm đều chết đuối, chỉ có thuyền của vua Chiêm thoát nạn. Ba Mĩ Thuế thu vét tàn quân trở về.

Nếu với bà mẹ Ngô Nhật Khánh, sau các cốt truyện xấu dồn dập của chồng and con tràn đến, bà Ngô phu nhân xưa cùng theo đó là hoàng hậu của Đinh Tiên Hoàng đành thoát ra khỏi Cung điện, lập một ngôi chùa ở ngoài thành phố Hoa Lư để tu hành, ngôi chùa đó mang tên là Đàm Lư nhưng dân gian vẫn quen gọi là Chùa Bà Ngô[10] (nay nằm tại vị trí thôn Hoàng Long, xã Trường Yên, Hoa Lư, Tỉnh Ninh Bình).

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Phan Duy Kha, Lã Duy Lan, Đinh Công Vĩ trong Nhìn lại lịch sử dân tộc – Nhà xuất bản Văn hoá thông báo, 2003
  2. ^ Sơ Thảo: Bài Sử Khác Cho VN
  3. ^ Xem bài: “Về quê nhà của Ngô Quyền” – Trần Quốc Vượng – Tạp chí Điều tra và nghiên cứu Lịch sử hào hùng, TP. hà Nội, số 101, tháng tám/1967, tr. 60-62
  4. ^ PGS.tiến sĩ Lê Hồng Lý, Viện trưởng Viện điều tra và nghiên cứu văn hóa truyền thống trong cuốn “Liên hoan VN” – Nhà xuất bản VHTT trang 840
  5. ^ Con Thiên Sách vương Ngô Xương Ngập
  6. ^ Đình Phù Sa, phường Viên Sơn, thị trấn Sơn Tây
  7. ^

    “Đinh Tiên Hoàng and các cuộc hôn nhân gia đình chính trị”. Bản gốc tàng trữ ngày 10 tháng năm năm 2018. Truy vấn ngày 18 tháng năm năm 2018.

  8. ^ Tức là cửa Sót, nằm tại vị trí huyện Thạch Hà, tỉnh TP. Hà Tĩnh thời buổi này
  9. ^ Theo nhà Nước Trung Hoa học Georges Maspero trong sách “Le Royaume De Champa”, chương V, thì vua Chiêm bấy giờ là Paramesvaravarman I
  10. ^ “chùa Bà Ngô”. Bản gốc tàng trữ ngày 13 tháng chín năm 2014. Truy vấn ngày 3 tháng ba năm 2014.

Tham khảo thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Nhà Ngô
  • Loạn 12 sứ quân
  • Nhà Đinh
  • Đinh Tiên Hoàng
  • Dương Vân Nga

Bài Viết: Ngô Nhật Khánh là gì? Chi tiết về Ngô Nhật Khánh mới nhất 2022

Nguồn: blogsongkhoe365.vn

Xem:  Dị tật tim bẩm sinh là gì? Chi tiết về Dị tật tim bẩm sinh mới nhất 2022

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.