Lý Thừa Càn là gì? Chi tiết về Lý Thừa Càn mới nhất 2022

Lý Thừa Càn
李承乾
Hoàng thái tử nhà Đường
Đứng vững 627 – 643
Nhiệm kỳ trước đó Lý Thế Dân
Tiếp sau Lý Trung
Thông báo chung
Thê thiếp Thái tử phi Tô thị
Hậu duệ
Thụy hiệu
Thường Sơn Mẫn vương
恆山愍王
Tước hiệu Thường Sơn Q vương (恆山郡王) → Trung Sơn Q vương (中山郡王) → Hoàng thái tử (皇太子)
Phụ vương Đường Thái Tông
Thân mẫu Trưởng Tôn hoàng hậu
Sinh 619
Thừa Càn điện, Thái Cực cung, Trường An
Mất 5 tháng một, năm 645
Kiềm Châu

Lý Thừa Càn (chữ Hán: 李承乾; 619 – 5 tháng một, năm 645[1]), tự Cao Minh (高明), thụy hiệu là Thường Sơn Mẫn vương (恆山愍王), thiếu niên trưởng của Đường Thái Tông Lý Thế Dân and Trưởng Tôn hoàng hậu.

Ông là người đc Đường Thái Tông lập làm Thái tử thứ nhất, nhưng tiếp nối bị Thái Tông phế and lập em trai của ông là Tấn vương Lý Trị làm Thái tử.

Thời trẻ[sửa | sửa mã nguồn]

Lý Thừa Càn sinh vào năm 619, chưa lâu sau khoản thời gian ông nội là Đường Cao Tổ Lý Uyên lập nên nhà Đường. Ông là thiếu niên trưởng của Tần vương Lý Thế Dân and Vương phi Trưởng Tôn thị, được lấy tên là Thừa Càn bởi ông ra đời tại Thừa Càn điện (承乾殿) ở Thái Cực cung (太极宫). Tên thường gọi của ông tuy lấy theo tên hoàng cung mà đặt, nhưng ý tứ nâng cao, thừa càn nghĩa là thừa hưởng hoàng nghiệp, thống lĩnh càn khôn (承继皇业,总领乾坤). Cái brand name đó cũng chính là ông nội Lý Uyên thẳng trực tiếp đặt cho ông[2].

Năm 620, ông dược phong Thường Sơn Q vương (恆山郡王), đúng vào thời gian hai em trai là Lý Thái and Lý Khác cũng rất được phong. Năm 622, ông lại đc cải phong làm Trung Sơn Q vương (中山郡王). Cùng năm đó, cháu gọi Trưởng Tôn thị bằng biểu cô là Trưởng Tôn Gia Khánh (长孙家庆) đc phong làm bạn đọc cùng thư phòng với Thừa Càn[3].

Năm 624, ông đc cải phong Trung Sơn vương (中山王). Khi ấy Tần vương Lý Thế Dân vừa bình định Vương Thế Sung, đã cho mời 2 vị Nho sĩ là Lục Đức Minh (陆德明) and Khổng Dĩnh Đạt (孔颖达) về phủ dạy bảo Thừa Càn kỹ năng và kiến thức về Nho giáo[4][5]. Cùng năm đó, Lý Thế Dân áp dụng em trai của Trưởng Tôn Gia Khánh là Trưởng Tôn Tường (长孙祥) cũng nhập phủ phụ học cùng Thừa Càn.

Thái tử[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 626, Lý Thế Dân lên ngôi Nhà vua sau khoản thời gian giết anh trai là Thái tử Lý Kiến Thành and em trai là Tề vương Lý Nguyên Cát trong Sự biến Huyền Vũ môn, Trưởng Tôn thị đc phong Hoàng hậu. Với thân phận là con đích trưởng cao cả, 7 tuổi Lý Thừa Càn đc cha phong ngay làm Hoàng thái tử.

Lý Thừa Càn đc sử gia bình chọn lanh lợi bản tính, kiểu cách anh tuấn, đc Thái Tông rất chi là yêu dấu. Khi ấy, thầy của Thừa Càn là Lý Cương (李綱) có tật đã không còn gì đi đứng, chỉ rất có thể ngồi kiệu đến giảng học cho Thái tử. Thừa Càn đã tự mình đón tiếp thầy giáo, thái độ rất là cung kính. Sau khoản thời gian Lý Cương qua đời, Thái tử còn đích thân lập bia mộ cho ông[6][7].

Năm 630, nhằm mục tiêu đề cao công trạng của đại thần Đỗ Như Hối (杜如晦), Thái Tông ngầm cho Thừa Càn đến thăm Như Hối khi ông bị bệnh. Cũng trong thời điểm đó, Thái Tông trao cho ông quyền giải quyết những kháng nghị pháp luật yên cầu phúc thẩm các kết án của Thượng thư tỉnh (尚書省), tạo dựng một quan hệ phúc phẩm giữa cơ quan TW Chính phủ and Nhà vua. Đại thần Lý Cương and Tiêu Vũ (蕭瑀) đc phân đến bổ trợ Thái tử giải quyết việc làm, mọi khi Thái tử nghe việc chính vì sự, đều do 2 người này cùng Phòng Huyền Linh bổ trợ.

Năm 631, Thái tử tổ chức triển khai lễ cứng cáp. Cùng năm đó thì ông bị bệnh, Thái Tông muôn phần lo sợ. Trước đó, Thái Tông không ưa Phật giáo and Đạo giáo, nhận định rằng mê tín dị đoan, mặc dù vậy sau lúc nghe đến cách cầu hòn đảo của Đạo gia, bèn mời ngay Đạo sĩ Tần Anh (秦英) đến cầu hòn đảo. Thái tử khỏi bệnh, Thái Tông vui tươi, bèn sai 3 người xuất gia, rồi nhân đó cho tu sửa Tây Hoa quán and Phổ Quang tự[8].

Năm 633, Thái tử Thừa Càn lại sinh bệnh. Thái Tông lo sợ mệnh cao tăng Tây Trúc cầu hòn đảo ngày đêm, phù hộ độ trì cho Thái tử. Lập cập tiếp nối, Thái tử khỏi bệnh, Thái Tông vui tươi thưởng cho những cao tăng lụa là, gấm vóc. Nhân sợ Thái tử quá gian khổ rèn dũa kỹ năng và kiến thức, Thái Tông lệnh cấm đoán Thái tử đọc sách không ít, mà chỉ việc cùng Khổng Dĩnh Đạt trò chuyện về tiền nhân xưa. Tuy nhiên, Thừa Càn không chỉ là không tự cao tự đại, bỏ bê việc học, Ngược lại còn rèn dũa cao hơn nữa kĩ năng kinh bang tế thế. Có lần, Thái Tông thử hỏi ông về kế sách trị nước, ông liền viết ngay 3 trang giấy, content lấy quy định làm trọng, là điều cơ bản chính yếu của sự an bang tế thế. Đường Thái Tông đọc xong, khác thường vui tươi, không ngớt lời khen ông trước bá quan văn võ[9].

Năm 635, ông thành thân với Tô thị, con gái của Tô Đản (苏亶), cháu gái của đại thần nhà Tùy là Tô Uy (苏威). Cùng năm đó, Thái thượng hoàng băng hà, Thái Tông bận việc lo tang lễ mà chểnh mảng việc triều chính. Khi ấy, Thái tử Lý Thừa Càn đc mệnh giám quốc, điều hành và quản lý việc to bé dại trong triều. Sau khoản thời gian tang lễ đã lo chu đáo, Thái Tông trở về nắm quyền, nhưng Thái tử vẫn đc giao các việc quốc sự bé dại. theo đó về sau, mọi khi Thái Tông rời khỏi Trường An, Thái tử đều đc giao việc giám quốc.

Năm 636, khi đc 17 tuổi, mẹ của Thừa Càn là Trưởng Tôn Hoàng hậu lâm bệnh nặng. Ông ý kiến đề xuất với mẹ chỉ ra đại xá thiên hạ and khích lệ muôn dân đi tu theo Phật giáo and Đạo giáo nhằm mục tiêu hưởng thánh ân. Hoàng hậu không đồng ý chấp thuận, vì biết rằng Thái Tông không được chấp nhận Đạo giáo and Phật giáo lưu hành thoáng rộng. Thái tử Thừa Càn tiếp nối thảo luận với Phòng Huyền Linh để ông chỉ ra ý kiến đề xuất với Nhà vua. Thái Tông muốn đại xá thiên hạ, nhưng bị Trưởng Tôn Hoàng hậu ngăn cản. Năm đó, Hoàng hậu qua đời.

Xích míc với Lý Thái[sửa | sửa mã nguồn]

Vào thời điểm hiện nay, Ngụy vương Lý Thái, em trai cùng mẹ với Thái tử nhiều người biết đến là một người thông tuệ văn chương, đc Thái Tông sủng ái hơn nhiều Thừa Càn. Lý Thái từ tương đối lâu có tâm lý muốn sửa chữa thay thế anh trai, càng ra sức luyện tập and không ngừng nghỉ làm khó cho Thái tử.

Năm 641, Thái Tông có việc đi Tây kinh Lạc Dương, Thái tử Lý Thừa Càn nhận mệnh giám quốc, phụ cứu là cậu của mẹ ông, Cao Sĩ Liêm (高士廉). Trong thời điểm này, Lý Thừa Càn không phân phối với các lời can gián của Vu Chí Ninh (于志寧), bèn phái trinh sát gồm 2 người là Trương Sư Chính (張師政) and Hột Can Thừa Cơ (紇干承基) để giết Chí Ninh, nhưng 2 người đều cảm nhận Chí Ninh đã tỉ ti trước linh cữu của Trưởng Tôn hoàng hậu, bèn thôi không giết ông ta nữa. Trong thời điểm này, Lý Thái thu hút đại thần trong triều, đã dần dần chiếm hữu được 5 sự yêu dấu của Thái Tông vượt trên Thái tử. Đại thần Chử Toại Lương (褚遂良) can gián, vì Vấn đề này sẽ khởi tạo nên hiềm khích, Thái Tông bèn ban thưởng hậu hĩnh may mắn tài lộc cho Thái tử, khiến ông dần tiêu xài sang chảnh tiêu tốn lãng phí. Trương Huyền Tố (張玄素) can ngăn Thái tử, khiến Thái tử giận dữ and sai người đánh đập ông ta suýt mất mạng.

Trong triều dần chia nhỏ ra trường phái ủng hộ Thái tử and Ngụy vương Lý Thái, đảng tranh kịch liệt stress and càng ngày càng lộ liễu. Để khắc chế Vấn đề này, Thái Tông đã mệnh đại thần Ngụy Trưng làm thầy dạy cho Thái tử, nhưng các lời đồn vẫn không thuyên giảm. Dù vậy, năm 643, Thái Tông công khai minh bạch có phát ngôn, nếu Thái tử bất ngờ đột ngột qua đời, thì người thừa hưởng là thiếu niên Thái tử, Lý Tượng (李象), chứ chưa phải một Hoàng tử nào khác.

Tương truyền, Thái tử Lý Thừa Càn ham mê nữ nhân, thích ca cầm, săn bắn and thường tiêu tốn lãng phí thời khắc vào các thứ này. Ông thường tiến hành các tục lệ của mặc y phục Đột Quyết and nói tiếng Đột Quyết, and nổi biệt mếm mộ lối cắm trại của Đột Quyết. Các biện pháp hành động của Thái tử tạo nên Nhà vua rất chi là giận dữ. Thậm chí còn, ông còn sủng ái một nam nhân, đặt tên là Xứng Tâm (稱心). Bên phía ngoài đồn rằng hai người dân có cảm tình như nam nữ. Ông còn sủng ái những Đạo sĩ như Tần Anh and Vi Linh Phù (韋靈符), ra lệnh cho họ áp dụng pháp thuật. Thái Tông biết chuyện, liền xử chết Xứng Tâm and những Đạo sĩ. Thừa Càn nhận định rằng Lý Thái là kẻ bẩm báo đại vương nên rất chi là hận Lý Thái.

Buồn rầu vì cái chết của Xứng Tâm, Thái tử các tháng không thượng triều and ra lệnh lập đền thờ Xứng Tâm ngay trong Đông cung.

Bị phế and qua đời[sửa | sửa mã nguồn]

Khi ấy, Ngụy vương Lý Thái đã lớn mạnh trường phái trong triều, những người dân này liên tiếp truyền tin ca tụng kĩ năng của Lý Thái, cố tạo nên quần thần tin rằng Lý Thái mới xứng danh làm Thái tử. Lý Thừa Càn càng ngày càng lo ngại, liền thảo luận với cận thần sách lược đối phó. Các bè bạn của ông gồm có người chú Hán vương Lý Nguyên Xương (李元昌), Đại tướng quân Lý An Nghiễm (李安儼), người bằng hữu họ Triệu Tiết (趙節) and em rể là Phò mã Đỗ Hà (杜荷), thiếu niên Đỗ Như Hối and là chồng của em gái Trần Ngọc Thành Dương công chúa. Về sau, ông còn mời Đại tướng Hầu Quân Tập (侯君集) làm bè bạn, mưu đồ tạo phản.

Năm 643, em trai khác mẹ của ông là Tề vương Lý Hựu (李祐) bất mãn với cận thần của ông là Quyền Vạn Kỉ (權萬紀), đã giết Vạn Kỉ and làm loạn. Cuộc làm loạn nhanh lẹ bị vượt mặt, bị tóm gọn trong Group đó có thuộc hạ của Thái tử là Hột Can Thừa Cơ (紇干承基). Để tự đảm bảo mình, Thừa Cơ đã tiết lộ thủ đoạn của Thái tử khiến Thái Tông rất chi là chấn động. Thái Tông biết chuyện, rất chi là sửng sốt, bèn triệu những đại thần Trưởng Tôn Vô Kỵ, Phòng Huyền Linh đến lưu ý đến sự tình. Sau cùng, tội của Thái tử đc định. Thái Tông hỏi ý những đại thần nên xử trí như thế nào, có một số người đề xuất tha mạng cho Thái tử, Thái Tông phê chuẩn. Nhà vua phế Thái tử làm thường dân and ban chết cho những bè bạn của Thừa Càn, gồm có Hầu Quân Tập.

Mở đầu, Thái Tông nói với Lý Thái sẽ lập ông làm Thái tử. Nhưng tiếp nối, Thái Tông lại sớm nhận định rằng chính mưu đồ của Lý Thái đã dẫn tới sự lầm đường của Thừa Càn. Trong 1 lần, Thái Tông thăm viếng Thừa Càn, phế Thái tử đã nói: “Nhi thần vốn đã là Thái tử, chẳng mong chờ gì nữa. Chẳng qua vì Lý Thái liên tiếp đối kháng với nhi thần, nên nhi thần mới phải bàn kế với cận thần để đảm bảo bản thân. Các kẻ hoài bão vô đáy kia đã đẩy nhi thần vào đường tạo phản. Nếu phụ hoàng phong Lý Thái làm Thái tử, chính là đã rơi vào cảnh bẫy của hắn.”

Thái Tông liền nhận định rằng khẩu ca của Thừa Càn hơp tình phải chăng. Khi ấy, Trưởng Tôn Vô Kỵ dâng tấu lập một đứa con trai khác của Trưởng Tôn hoàng hậu, Tấn vương Lý Trị làm Thái tử, Thái Tông phê chuẩn, cùng theo đó bắt giữ người nhà and giáng quyền Lý Thái. Tuy nhiên, Lý Thái vẫn giữ vương vị. Ngày thu năm 643, Thái Tông lưu đày Lý Thừa Càn and Lý Thái đến Kiềm Châu (黔州; nay là Trọng Khánh).

Khoảng tầm đầu năm mới 645, Thừa Càn qua đời. Thái Tông ra chỉ mai táng theo nghi lễ của 1 vương công. Sau này, cháu nội của Thừa Càn là Lý Quát Chi (李适之) làm quan thời Đường Huyền Tông Lý Long Cơ, đã xin cho ông nội mình đc truy điệu. Vào khoảng thời gian 736, Huyền Tông truy khuyến mãi Thừa Càn tước Thường Sơn vương (恆山王), thụy là Mẫn (愍).

[sửa | sửa mã nguồn]

Phụ mẫu[sửa | sửa mã nguồn]

  • Thân phụ: Đường Thái Tông Lý Thế Dân (李世民).
  • Mẫu thân: Trưởng Tôn Hoàng hậu (长孙皇后).

Thê thiếp[sửa | sửa mã nguồn]

  • Thái tử phi Tô thị (太子妃苏氏), thành thân năm Trinh Quán thứ chín.
  • Lương đệ Trương thị (良娣张氏),
  • Thiếp Vương thị (王氏)

Nam sủng[sửa | sửa mã nguồn]

  • Xứng Tâm (称心), tương truyền.
Con cái[sửa | sửa mã nguồn]
  • Lý Tượng (李象), Thái thú Kỳ Xuân Q., khuyến mãi Việt Châu Đại đô đốc, Tuân quốc công (郇国公).

    • Lý Tần (李玭), Thái tử Chiêm sự, khuyến mãi Bí thư giám, Hữu vũ vệ Đại tướng quân.

      • Lý Chân (李真), Thượng thư Tả thùy.
      • Lý Dực (李廙), Văn bộ Viên ngoại lang → Cấp sự trung, Hà Nam doãn, Giang Hoa Thái thú → Thái tử Tả thứ tử → Quang Lộc đại phu → Thượng thư Tả thừa.

        • Lý Vị (李位), Ung Châu Kinh lược sứ, thê tử Trần thị, con gái Ung Châu Kinh lược sứ Trần Đàm (陈昙), có hai con gái gả Bác Lăng Thôi Hành Kiệm (崔行俭), Huỳnh Dương Trịnh Sư Trinh (郑师贞).

          • Lý Xung (李冲), tự Đại Thụ (大受), Hương Cống TS, thê tử là Phạm Dương Lư thị.
    • Lý Tịnh (李静), khuyến mãi Sứ trì tiết Tề Châu chư quân sự chiến lược, Tề Châu Thứ sử.
    • Lý Xương (李昌), tự Thích Chi (适之), Quang Lộc đại phu, Nghi Xuân Q. Thái thú, Vị Nguyên huyện Khai quốc công (开国公), thê tử: Hứa thị.

      • Lý Tuyết (李雪), Triều nghị đại phu, Thái thường thừa, Ba Lăng Q. Biệt giá.
  • Lý Y (李医), mất sớm.
  • Lý Quyết (李厥), tự Quyết Khanh (厥卿), Ngạc Châu Biệt giá, khuyến mãi Sứ trì tiết Thanh Châu chư quân sự chiến lược, Thanh Châu Thứ sử, Tông chính khanh. Vk là Vương Kiêu Phạm (王憍梵), con gái Vương Thủ Lễ (王守礼).

    • Lý Sưởng (李昶), Hán Châu Thứ sử, Tả hữu vũ lâm Tướng quân.

      • Lý Trạch (李泽), Hà Nam phủ Trường Thủy Huyện lệnh.

        • Lý Thiệp (李惬), Kinh Triệu phủ Binh tào tham quân.

          • Lý Lập Tắc (李立则), Kiểm giáo Hộ bộ Viên ngoại lang, Thị ngự sử.

            • Lý thị (李氏), gả Nghiêm Dũ (严愈).
      • Lý Dịch (李液), tự Đức Nhuận (德润), Tị Thủy huyện lệnh, Thọ An huyện lệnh, Triều tán đại phu. Năm 756, chết trong loạn An Sử, truy khuyến mãi Vệ úy khanh, thê tử là Huỳnh Dương Trịnh thị, con gái Trịnh Hiếu Thức (郑孝式).

        • Trưởng nữ gả Nam Dương Hằng Châu Trướng sử Đặng Thừa Dụ (邓承裕)
        • Thứ nữ gả Thái tử Tẩy mã Quách Bật (郭弼)
        • Tiểu nữ xuất gia.
      • Lý Hoài (李怀), Triều nghị lang, Hà Trung phủ Lâm Tấn huyện lệnh. Nguyên phối Quách thị, con gái Hứa Châu Trường Xã huyện lệnh Quách Chính (郭正), kế thất Chử thị, con gái Vụ Châu Kim Hoa huyện thừa Chử Dương (褚晹).

        • Lý Duyệt (李悦), Phủ Châu Lục sự tham quân, lấy Vương thị, con gái Đồng Châu Biệt giá Thái Nguyên Vương Thao (王滔).
        • Lý Khản (李侃), Hoằng văn quán Minh kinh.
      • Lý Hồn (李浑).
    • Lý Húc (李旭), Phù Phong Q. Thái thú.
    • Lý Đĩnh (李艇), Hán Châu Thứ sử, Tả hữu vũ lâm Tướng quân.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ 兩千年中西曆轉換
  2. ^ Cựu Đường thư, Lý Thừa Càn truyện: 恒山王承乾,太宗长子也,生于承乾殿,因以名焉
  3. ^ Đông Cung môn đại phu Trưởng Tôn Phủ Quân mộ chí (东宫门大夫长孙府君(家庆)墓志): 武德五年,奉教直中山府侍读文馆
  4. ^ Cựu Đường thư, Lục Đức Minh truyện: 王世充平,太宗征为秦府文学馆学士,命中山王承乾从其受业。寻补太学博士。后高祖亲临释奠,时徐文远讲《孝经》,沙门惠乘讲《波若经》,道士刘进喜讲《老子》,德明难此三人,各因宗指,随端立义,众皆为之屈。高祖善之,赐帛五十匹
  5. ^ Cựu Đường thư, Khổng Dĩnh Đạt truyện: 太宗平王世充,引为秦府文学馆学士。武德九年,擢授国子博士
  6. ^ Trinh Quán chính yếu, Thành kính sư phó đệ thập: 贞观三年,太子少师李纲有脚疾,不堪践履。太宗赐步舆,令三卫举入东宫,诏皇太子引上殿,亲拜之,大见崇重。纲为太子陈君臣父子之道,问寝视膳之方,理顺辞直,听者忘倦。太子尝商略古来君臣名教,竭忠尽节之事,纲懔然曰:“托六尺之孤,寄百里之命,古人以为难,纲以为易。”每吐论发言,皆辞色慷慨,有不可夺之志,太子未尝不耸然礼敬
  7. ^ Cựu Đường thư, Lý Cương truyện: 五年卒,年八十五。赠开府仪同三司,谥曰贞。太子为之立碑
  8. ^ Tục Cao tăng truyện (续高僧传), quyển 3: 释昙藏。姓杨氏。弘农华阴人……及皇储失御,便召入宫,受菩萨戒翌日便瘳,敕赐绢数百段,衣对亦尔,度人三千,并造普光寺焉
  9. ^ Sách Phủ nguyên quy Trữ cung bộ (册府元龟储宫部) – Tài trí (才智):唐太子承乾,太宗长子。少敏惠,太宗甚爱之。贞观八年九月,太子来朝。太宗谓侍臣曰:“我以承乾多疾病,不令读书,但与孔颖达评论古事。我试令作数纸,书言经国大体,立成三纸,颇有可观,先论刑狱为重,深得经邦之要也
  • Cựu Đường thư
  • Tân Đường thư
  • Trinh Quán chính yếu

Bài viết liên quan[sửa | sửa mã nguồn]

  • Lý Khác (Ngô vương)
  • Đường Cao Tông

Bài Viết: Lý Thừa Càn là gì? Chi tiết về Lý Thừa Càn mới nhất 2022

Nguồn: blogsongkhoe365.vn

Xem:  Sabaton (nhóm nhạc) là gì? Chi tiết về Sabaton (nhóm nhạc) mới nhất 2022

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.