Đông Khê (xã) là gì? Chi tiết về Đông Khê (xã) mới nhất 2022

So với những định nghĩa khác, xem Đông Khê.

Đông Khê

Cổng làng Viên Khê.jpg

Cổng làng Viên Khê

Hành chính
Vùng Bắc Trung Bộ
Tỉnh Thanh Hóa
Huyện Đông Sơn
Địa lý
Tọa độ: 19°49′11″B 105°42′11″Đ / 19,81972°B 105,70306°Đ / 19.81972; 105.70306Tọa độ: 19°49′11″B 105°42′11″Đ / 19,81972°B 105,70306°Đ / 19.81972; 105.70306
Diện tích quy hoạnh 6,51 km²[1]
Số lượng dân sinh (2018)
Tổng số 6.584 người[1]
Tỷ lệ 1.011 người/km²
Khác
Mã hành chính 16408[2]

Đông Khê là một xã thuộc huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa, VN.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

250px C%C3%A2y %C4%91a%2C gi%E1%BA%BFng n%C6%B0%E1%BB%9Bc l%C3%A0ng Tuy%C3%AAn H%C3%B3a

Cây đa, giếng nước làng Tuyên Hóa

Xã Đông Khê tọa lạc chạy dọc theo Đại lộ 47, vắt ngang địa phận huyện Đông Sơn, có chỗ đứng địa lý:

  • Hướng đông giáp thị xã Rừng Thông
  • Hướng tây giáp xã Đông Hoàng and xã Đông Ninh
  • Hướng phía nam giáp xã Đông Minh and xã Đông Thịnh
  • Hướng bắc giáp xã Đông Thanh and huyện Thiệu Hóa.

Xã Đông Khê có diện tích quy hoạnh 6,51 km², dân sinh năm 2018 là 6.584 người[1], tỷ lệ dân sinh đạt 1.011 người/km².

Mau Rủn là một hồ to tọa lạc trên địa phận xã Đông Khê and Đông Hoàng, trước đó trồng nhiều sen.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Xã Đông Khê đc tạo thành 9 thôn, thứ tự từ tây sang đông như sau: Chợ Rủn, Thạch Khê Thượng, Thạch Khê Tiên, Tam Xuyên, Bắc Giáp, Tuyên Hóa, Thanh Oai, Viên Khê 1, Viên Khê 2.[3]

Lịch sử dân tộc[sửa | sửa mã nguồn]

Địa phận xã Đông Khê hiện tại là vùng đất có cư dân số sống từ lâu đời. Thời Bắc thuộc, khi Thanh Hóa bấy giờ còn là Q. Cửu Chân, Đông Khê tọa lạc không xa lỵ sở Cửu Chân là Đông Phố (Đồng Pho), nay thuộc xã Đông Hòa.[4]

Làng Viên Khê: Theo thần thoại về Cao Hoàng thì dân cư thứ nhất đến Viên Khê khoảng chừng trước năm 600[5]. Theo Hán tự, Viên là (gò đất) tròn, Khê là khe nước cạnh gò đất (tại phần sông Nhà Lê thời nay).

Làng Tuyên Hóa: Năm 981, ông Lê Đức Tú, tự là Lâm Khoan (họ Lê Văn) cùng một số dân cư họ khác đến lập nghiệp ở chỗ này[6]. Làng Tuyên Hóa xưa mang tên là Đông Giáp, có những xóm bé dại là Yên Hòa (thôn Yên Hòa thời nay), Hương Trung (thôn Tuyên Hóa 2 thời nay), Ngõ Nông, Cự Nông (2 xóm này sau là thôn Tuyên Hóa 3) and xóm Nghĩa (tên cũ là xóm Phúc Long)[7].

Làng Thanh Oai: do ông Lưu Ngạn Quang (đỗ TS) and ông Phan Doãn Chí (đc phong Phẩm lục tướng quân) đến khai cơ lập nghiệp từ thời điểm cuối thế kỉ 16 (thời Hậu Lê). Làng mang tên cũ là Thanh Đàm, về sau ông Lưu Ngạn Quang là người dân có học trong làng đã đề xuất thay tên làng theo tên làng Tả Thanh Oai (huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội).[8]

Năm 1572 (đời vua Lê Anh Tông), những làng Tuyên Hóa, Thanh Oai, Viên Khê ngày này thuộc xã Tuyên Hóa, tổng Tuyên Hóa, huyện Đông Sơn[9].

Thời điểm đầu thế kỷ 19, bên dưới thời vua Gia Long, vùng xã Đông Khê gồm những xã Lê Nguyễn, Thanh Oai, Viên Khê thuộc tổng Lê Nguyễn and những xã Tam Tuyền, Thạch Khê thuộc tổng Thạch Khê, hai tổng này cùng thuộc huyện Đông Sơn, phủ Thiệu Hóa.[10]

Năm 1824 (Minh Mệnh thứ 5), xã Lê Nguyễn and tổng Lê Nguyễn cùng theo đó đc thay tên thành xã Thanh Hoa, tổng Thanh Hoa.[11]

Đến thời điểm cuối thế kỷ 19, nhà Nguyễn tách một trong những phần tổng Thanh Hoa and tổng Thạch Khê để lập tổng Thanh Khê.[12]. Tiếp nối, tổng Thanh Hoa and xã Thanh Hoa cũng đổi khớp ứng thành tổng Tuyên Hóa and xã Tuyên Hóa. Những xã Tuyên Hóa, Thanh Oai, Viên Khê thuộc tổng Tuyên Hóa, xã Tam Xuyên (đã đổi từ tên cũ là Tam Tuyền) thuộc tổng Thanh Khê and xã Thạch Khê thuộc tổng Thạch Khê, huyện Đông Sơn, phủ Thiệu Hóa.[13]

Năm 1928, huyện Đông Sơn đc đổi thành phủ, tổng Thanh Khê đổi thành Kim Khê.

Năm 1946, những tổng cũ của phủ Đông Sơn đc tạo thành 22 xã, trong những số đó:

  • Tổng Tuyên Hóa (gồm những xã Tuyên Hóa, Thanh Oai, Viên Khê, Mai Xuyên, Doãn Xá (尹舍), Phúc Khê, sở Tĩnh Gia) chuyển thành xã Tuyên Hóa.[14]
  • Tổng Thạch Khê tạo thành những xã Đồng Pho, Hoàng Khê, Liên Khê, Điện Bàn, Duy Tân and một trong những phần xã Đồng Minh.[15]
  • Tổng Kim Khê tạo thành những xã Cổ Bôn, Đại Đồng and một trong những phần xã Đồng Minh.[16]

Vùng xã Đông Khê thời gian 1946 khớp ứng với xã Liên Khê and một trong những phần xã Tuyên Hóa.[14][17]

Năm 1948, xã Liên Khê sáp nhập với xã Hoàng Khê thành xã Đông Khê[17], xã Tuyên Hóa thay tên thành xã Đông Anh[14].

Trong cuộc Kháng chiến chống Pháp, cư dân xã Đông Anh đã có tương đối nhiều góp phần, ủng hộ bộ đội bản địa. Ngày 15/6/1950, Quản trị hcm đã gửi Tặng Kèm khen cho nhân dân xã Đông Anh vì đã có rất nhiều thành tích trợ giúp bộ đội bản địa nhiều nhất.[18]

Năm 1954, xã Đông Anh tạo thành ba xã Đông Anh, Đông Xuân and Đông Thịnh[19]; xã Đông Khê tạo thành hai xã Đông Khê and Đông Hoàng[17].
Tới nay, xã Đông Khê có 4 làng: Thạch Khê Tiên, Thạch Khê Thượng, Tam Xuyên, Bắc Giáp and xóm Chợ; xã Đông Anh có 3 làng: Viên Khê, Tuyên Hóa, Thanh Oai.[20]

Năm 1966, xóm Nghĩa (nói một cách khác là thôn Phúc Long) thuộc xã Đông Anh đc chuyển về xã Đông Tiến (nay thuộc thành phố Hàm Hạ của thị xã Rừng Thông).[21]

Năm 1977, những xã hữu ngạn sông Chu thuộc huyện Thiệu Hóa sáp nhập với huyện Đông Sơn thành huyện Đông Thiệu, hai xã Đông Khê and Đông Anh thuộc huyện Đông Thiệu[22]. Thế nhưng đến năm 1982, huyện Đông Thiệu lại thay tên thành huyện Đông Sơn, những xã Đông Khê and Đông Anh quay trở lại thuộc huyện Đông Sơn.[23]

Ngày 15 tháng năm năm 2015, Ủy ban Thường vụ QH phát hành Nghị quyết số 935/NQ-UBTVQH13[24][25]. Từ đó, đổi thay 31,05 ha diện tích quy hoạnh thoải mái và tự nhiên and 50 người của xã Đông Anh (24,84 ha, 15 người của thôn 6 and 6,21 ha, 35 người của thôn 7) vào thị xã Rừng Thông.
Sau khoản thời gian đổi thay địa giới hành chính, xã Đông Anh sót lại 280,54 ha diện tích quy hoạnh thoải mái và tự nhiên and 3.663 người, gồm 7 thôn.[26]

Năm 2018, xã Đông Khê có diện tích quy hoạnh 3,75 km², dân sinh là 3.005 người, tỷ lệ dân sinh đạt 801 người/km², gồm 5 thôn: 1, 2, 3, 4, 5. Xã Đông Anh có diện tích quy hoạnh 2,76 km², dân sinh là 3.579 người, tỷ lệ dân sinh đạt 1.297 người/km², gồm 4 thôn: 1, 2, 3, 4.[27]

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ QH phát hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc thu xếp những đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực thực thi từ thời điểm ngày 1 tháng 12 năm 2019)[1]. Từ đó, sáp nhập tổng thể toàn bộ diện tích quy hoạnh thoải mái và tự nhiên and dân sinh của xã Đông Anh vào xã Đông Khê.

Văn hóa truyền thống[sửa | sửa mã nguồn]

Trò diễn dân gian[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Dân ca, dân vũ Đông Anh

Trước đó, tại làng Thạch Khê có 5 trò diễn dân gian là: Múa đèn, Trống Mõ, Tiên Cuội, Ngô Quốc and Mí Mẫn[4], hiện đã không còn lưu truyền nữa.

Làng Viên Khê có mạng lưới hệ thống 12 trò diễn chính, gồm: Múa đèn (bài Đi cấy là một trong các 13 bài trong tổ khúc Múa đèn), Xiêm Thành, Tô Vũ, Tiên Cuội, Trống Mõ, Hà Lan, Trò Thiếp, Trò Thủy, Vân Vương, Trò Ngô, Trò Hùm, Tú Huần[28]. Làng Tuyên Hóa với Ngũ Trò, Trò Thủy, trò Bắt cọp…, Viên Khê với những trò Múa Đèn, Tiên cuội, Trống Mõ, Xiêm Thành, Trò Thiếp, Trò Ngô…[29].

Theo người lớn tuổi cao niên ở làng Viên Khê cho biết thêm: Xuất xứ hát múa dân ca, dân vũ Đông Anh (trước đó gọi là dân ca Đông Anh) đã có rất nhiều từ lâu đời. Trước đó đc gọi là “ngũ trò”, về sau những nghệ nhân sáng tác, gia nhập thêm nhiều trò nữa nên mạng lưới hệ thống trò diễn Đông Anh rất đa dạng mẫu mã, bao gồm: trò Múa đèn, trò Tiên Cuội, trò Tô Vũ, trò Trống Mõ, trò Thiếp, trò Vằn Vương, trò Thủy, trò Leo Dây, trò Xiêm Thành, trò Hà Lan, trò Tú Huần, trò Ngô Quốc, trò Đại Thánh, trò Nữ Quan… Trong các những trò diễn này thì trò Xiêm Thành, trò Tô Vũ không tồn tại lời ca, sót lại đều phải sở hữu lời ca, điệu múa đc lồng ghép, xen kẽ, giúp đỡ nhau chia thành các làn điệu dân ca tỏa nắng rực rỡ[30].

Ngũ trò Viên Khê, nói một cách khác là Dân ca Đông Anh, đã đc Bộ Văn hóa truyền thống, Thể thao and Phượt VN công nhận là di sản văn hóa truyền thống phi vật thể cấp nước nhà ngày 11 tháng chín năm 2017.[31]

Những dòng họ[sửa | sửa mã nguồn]

Họ Lê (Lê Văn, Lê Thọ, Lê Sỹ, Lê Quang, Lê Niên, Lê Thế, Lê Mậu…) tập trung chuyên sâu ở làng Tuyên Hóa, họ Nguyễn tập trung chuyên sâu ở làng Viên Khê, họ Phan Doãn and họ Lưu ở làng Thanh Oai…

Di tích lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

  • Đền Lê Hy, thờ Tể tướng tại làng Thượng (thôn 2).
  • Từ đường họ Lê Khả, thờ TS Lê Khả Trù (khoa Mậu Thìn 1628) and TS Lê Khả Trinh (khoa Bính Thìn 1676)[4].
  • Từ đường nhà họ Phạm làng Tam Xuyên thờ một vị tướng thời Lê Trung Hưng
  • Từ đường những dòng họ: họ Nguyễn thờ Q. công Nguyễn Đăng Tuyển (thời Lê); họ Lê (Lê Văn) thờ bà Mai Hoa công chúa; họ Lê Thọ thờ Tổng binh xứ tứ Kim Sơn Lê Cương Đoán (thời Lê); họ Lưu thờ Lưu Ngạn Quang (thế kỉ 17) [4]
  • Đền thờ Nguyễn Mộng Tuân ở làng Viên Khê[4]

Tại những làng Tuyên Hóa, Viên Khê and Thanh Oai trước đó đều phải sở hữu nghè and chùa, mặc dù vậy hiện tại đã không còn nữa. Làng Tuyên Hóa thờ Q. công thời Lê. Làng Viên Khê and Thanh Oai thờ thần Rắn cụt đuôi, Nhà vua Lê Ngọc (Cao Hoàng) thời nhà Tuỳ (608-618). Nghè Đông Giáp thờ ông Chế Nghiệp, là quan thái thú, con nuôi Lê Ngọc. Trước đó làng Tuyên Hóa còn tồn tại đình Phúc, thường niên hai làng Tuyên Hóa and Tuân Hóa (làng Tuân Hóa nay thuộc xã Đông Minh, huyện Đông Sơn) tổ chức triển khai lễ cầu phúc rất to lớn ở đình Phúc[21].[8]

Kênh Nhà Lê: Xã này nằm sát tuyến kênh Nhà Lê, là con phố thủy thứ nhất trong lịch sử dân tộc VN từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang and được đánh giá là con phố hcm trên sông vì các góp phần cho những đại chiến tranh của những người Việt.

Danh nhân[sửa | sửa mã nguồn]

220px Luu Huy Chao

Anh hùng Lưu Huy Chao, người bắn rơi 6 máy bay Mỹ

  • Lê Hy, đỗ TS, giữ chức Tham Tụng (Tể tướng ???), Sách Q. công. Lê Hy còn là nhà sử học thế kỉ XVII chức Quốc sử quán tổng đài, biên soạn and triển khai xong bộ Ðại Việt sử ký toàn thư đến đời Lê Gia Tông (năm 1692) and viết Bản kỉ tục biên.
  • Nguyễn Mộng Trang, ở làng Viên Khê, thi sĩ thời Trần[21].
  • Nguyễn Mộng Tuân, ở làng Viên Khê, đỗ TS đời nhà Hồ, khai quốc công thần trong Khởi nghĩa Lam Sơn[21],[4].
  • Lưu Ngạn Quang, đỗ hoàng giáp thời Hậu Lê[21].
  • Lê Khả Phiêu, nguyên Tổng Bí thư Ban Chấp hành TW Đảng Cộng sản VN (1997-2001).
  • Nguyễn Đắc Xuân (quê nội ở tỉnh Thừa Thiên Huế, quê mẹ ở làng Thanh Oai), nhà văn, nhà báo, nhà nghiên cứu và điều tra lịch sử dân tộc, nhà Huế học. Bút danh: Nguyễn Đắc Xuân, Tâm Hằng, Xuân Huy, Nguyễn Đc. Ngày tháng 5 sinh: 15-7-1937.
  • Lưu Huy Chao, sinh vào năm 1936, Đại tá, Anh hùng đội quân vũ trang.
  • Lê Quang Vinh, TS vật lý[21].
  • Hoàng Nam, ở làng Viên Khê, TS toán học[21], nguyên phó hiệu trưởng trường ĐH Hồng Đức.
  • Lê Ngọc Khánh, kĩ sư, Chuyên Viên số 1 trong ngành hóa dầu[21].

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ aăâb

    “Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 năm 2019 về việc thu xếp những đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa”.

  2. ^ Tổng chỉ huy cục Đo đạc
  3. ^ “Thay tên 13 thôn, tổ dân phố tại những huyện Thọ Xuân, Đông Sơn”. Báo Thanh Hóa điện tử. 11 tháng 10 năm 2020.
  4. ^ aăâbcdBan nghiên cứu và điều tra and biên soạn lịch sử dân tộc Thanh Hóa. Tên làng xã Thanh Hóa, tập II. Nhà xuất bản Thanh Hóa, 2001.
  5. ^ Ban chấp hành Đảng bộ xã Đông Anh (2006). Sách đã dẫn. tr. 23.
  6. ^ Ban chấp hành Đảng bộ xã Đông Anh (2006). Sách đã dẫn. tr. 25.
  7. ^ Ban chấp hành Đảng bộ xã Đông Anh (2006). Sách đã dẫn. tr. 25-26.
  8. ^ aăBan chấp hành Đảng bộ xã Đông Anh (2006). Sách đã dẫn. tr. 24.
  9. ^ Viện Điều tra nghiên cứu Hán Nôm. “Thanh Hóa tỉnh Thiệu Hóa phủ Đông Sơn huyện Tuyên Hóa tổng những xã thần tích (trích yếu)”. Truy vấn ngày 2 tháng hai thời điểm năm 2012.
  10. ^ Dương Thị The, Phạm Thị Thoa (dịch and biên soạn). Tên làng xã VN vào đầu thế kỷ XIX thuộc những tỉnh từ Nghệ Tĩnh trở ra (Những tổng trấn xã danh bị lãm). Khoa học thế gới, 1981. tr. 111-112.
  11. ^ Nguyễn Văn Nhật (2006). Sách đã dẫn. tr. 36-37.
  12. ^ Nguyễn Văn Nhật (2006). Địa chí huyện Đông Sơn. tr. 38.
  13. ^ Ngô Đức Thọ chủ biên bản dịch tiếng Việt. Đồng Khánh Dư địa chí. Thế Giới, 2003. tr. 1105.
  14. ^ aăâNguyễn Văn Nhật (2006). Sách đã dẫn. tr. 633, 681, 697.
  15. ^ Nguyễn Văn Nhật (2006). Sách đã dẫn. tr. 636, 640, 647, 655, 663.
  16. ^ Nguyễn Văn Nhật (2006). Sách đã dẫn. tr. 655, 677, 686.
  17. ^ aăâNguyễn Văn Nhật (2006). Sách đã dẫn. tr. 647.
  18. ^ Nguyễn Văn Nhật (2006). Sách đã dẫn. tr. 147.
  19. ^ Nguyễn Văn Nhật (2006). Sách đã dẫn. tr. 681.
  20. ^ “Xã Đông Khê thi công Đề án thu xếp đơn vị chức năng hành chính cấp xã trên địa phận huyện Đông Sơn”. Trang thông báo điện tử xã Đông Khê. 16 tháng năm năm 2019.
  21. ^ aăâbcdđeBan chấp hành Đảng bộ xã Đông Anh. Lịch sử dân tộc Đảng bộ and trào lưu cách thức mạng xã Đông Anh (1930-2005). Nhà xuất bản Thanh Hóa, 2006.
  22. ^ “Đưa ra quyết định 177-Cổ phiếu năm 1977 về việc hợp nhất and đổi thay địa giới một trong những huyện thuộc tỉnh Thanh Hóa do Cộng đồng Cơ quan chính phủ phát hành”.
  23. ^ “Đưa ra quyết định 149-HĐBT năm 1982 về việc phân vạch địa giới một trong những huyện and thay tên huyện Đông Thiệu thuộc tỉnh Thanh Hóa do Cộng đồng Bộ trưởng liên nghành phát hành”.
  24. ^ Nghị quyết số 935/NQ-UBTVQH13 năm 2015 về việc đổi thay địa giới hành chính huyện Quảng Xương and thị trấn Sầm Sơn để giải phóng và mở rộng địa giới hành chính thị trấn Sầm Sơn, đổi thay địa giới hành chính 03 xã and 01 thị xã thuộc huyện Nông Cống để giải phóng và mở rộng địa giới hành chính thị xã Nông Cống thuộc huyện Nông Cống, đổi thay địa giới hành chính 03 xã and 01 thị xã thuộc huyện Đông Sơn để giải phóng và mở rộng địa giới hành chính thị xã Rừng Thông thạo huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa
  25. ^ “Lễ có phát ngôn Nghị quyết số 935/NQ-UBTVQH13 của Ủy ban Thường vụ QH về việc đổi thay giải phóng và mở rộng địa giới hành chính thị xã Rừng Thông”. Cổng thông báo điện tử huyện Đông Sơn. 22 tháng chín năm 2015.
  26. ^ “Nghị quyết số 92/2014/NQ-HĐND về việc trải qua Đề án sáp nhập xã Đông Xuân and đổi thay địa giới hành chính xã Đông Tiến, xã Đông Anh để giải phóng và mở rộng thị xã Rừng Thông thạo huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa”.
  27. ^ “Đưa ra quyết định số 3110/Q.-Ủy Ban Nhân Dân năm 2018 về thay tên; chuyển thôn thành thành phố; sáp nhập để Thành lập thôn, tổ dân phố tại xã, phường, thị xã thuộc những huyện, thị trấn, đô thị trên địa phận tỉnh Thanh Hóa”.
  28. ^ chính phủ quốc hội. Phục hồi hai trò diễn dân ca Đông Anh -Thanh Hóa. Báo Thanh Hóa, 2006.
  29. ^ Ngô Đức Thịnh. Tiểu vùng văn hóa truyền thống xứ Thanh. Tạp chí Văn hóa truyền thống Dân gian, Hàng đầu(91)/04.
  30. ^ Bắt đầu phục sinh làn điệu dân ca, dân vũ Đông Anh. trang web cinet.gov.vn.
  31. ^ “Đưa ra quyết định số 3421/Q.-BVHTTDL ngày 11/9/2017 về việc có phát ngôn Hạng mục Di sản văn hóa truyền thống phi vật thể nước nhà, đợt XX” (PDF). Bộ Văn hóa truyền thống, Thể thao and Phượt. Bản gốc (PDF) tàng trữ ngày 28 tháng chín năm 2019. Truy vấn ngày 7 tháng ba năm 2018.

Folder[sửa | sửa mã nguồn]

  • Ban nghiên cứu và điều tra and biên soạn lịch sử dân tộc Thanh Hoá (2001). Tên làng xã Thanh Hoá. tập II. Nhà xuất bản Thanh Hoá.Quản lý và điều hành CS1: ref=harv (kết nối)
  • Nguyễn Văn Nhật (chủ biên) (2006). Địa chí huyện Đông Sơn. Khoa học thế gới.Quản lý và điều hành CS1: ref=harv (kết nối)
  • Ban chấp hành Đảng bộ xã Đông Anh (2006). Lịch sử dân tộc Đảng bộ and trào lưu cách thức mạng xã Đông Anh (1930-2005). Thanh Hoá.Quản lý và điều hành CS1: ref=harv (kết nối)

Bài Viết: Đông Khê (xã) là gì? Chi tiết về Đông Khê (xã) mới nhất 2022

Nguồn: blogsongkhoe365.vn

Xem:  Video HƯỚNG DẪN CÁCH TẢI ỨNG DỤNG TRÊN MACBOOK - MAC247 - hướng dẫn dùng teamviewer 10

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.